Lấy dấu, scan 3D và cephalo là ba việc ở bước lập hồ sơ niềng. Lấy dấu là tạo bản sao hình răng bằng vật liệu hoặc máy quét. Scan 3D là lấy dấu kỹ thuật số bằng máy quét trong miệng, ví dụ iTero. Cephalo là phim X-quang chụp nghiêng đầu, dùng để đo xương hàm.
⚠️ Bài này giải nghĩa thuật ngữ để bạn hiểu khi đọc hồ sơ niềng. Việc chỉ định chụp phim hay lấy dấu loại nào do bác sĩ chỉnh nha quyết định sau khi thăm khám.
Lấy dấu răng là gì?
Lấy dấu là bước tạo bản sao hình hàm răng để bác sĩ phân tích và làm khí cụ. Cách truyền thống dùng khay chứa vật liệu dẻo, bạn cắn vào ít phút cho vật liệu đông thành khuôn, rồi đổ thạch cao ra mẫu hàm. Đây là việc bắt buộc trong giai đoạn lập kế hoạch điều trị (theo AAO, 2024). Cảm giác vướng và dễ buồn nôn là lý do nhiều nơi chuyển sang dấu kỹ thuật số.
Scan 3D trong miệng (iTero) là gì?
Scan 3D là cách lấy dấu kỹ thuật số: bác sĩ đưa đầu quét nhỏ rà quanh răng, máy dựng hình hàm thành mô hình 3D trên màn hình trong vài phút, không cần khay vật liệu. iTero là một dòng máy quét trong miệng phổ biến. Bản chất scan 3D vẫn là “lấy dấu”, chỉ thay vật liệu bằng ánh sáng, và thường cho xem trước kết quả răng sau niềng.
Phim cephalo (X-quang sọ nghiêng) là gì?
Cephalo (phim cephalometric) là phim X-quang chụp nghiêng toàn bộ sọ và mặt. Khác với lấy dấu chỉ ghi bề mặt răng, cephalo cho thấy xương hàm, vị trí răng trong xương và tương quan hai hàm. Bác sĩ đo các góc trên phim để đánh giá kiểu sai lệch và lập phác đồ. Phim panorama (“pan”) là X-quang khác, chụp toàn cảnh hàm răng trải phẳng.
Vì sao đừng nhầm scan 3D với cephalo?
Đây là chỗ dễ nhầm nhất. Scan 3D không phải X-quang: nó chỉ quét bề mặt răng và nướu, không xuyên xương, không nhiễm tia. Cephalo là X-quang, cho thấy phần xương mà scan không thấy. Hai thứ phục vụ mục đích khác nhau nên thường làm cùng nhau. Quan sát thị trường của Pi Dentist cho thấy nhiều phòng khám quảng bá máy scan 3D như điểm nhấn công nghệ, nhưng hồ sơ chẩn đoán đầy đủ vẫn cần cả phim X-quang.
Cả ba việc trên nằm trong bước khám và lập hồ sơ của quy trình niềng răng.
Tài liệu tham khảo
- American Association of Orthodontists (AAO). Stages of Orthodontic Treatment: From Consultation to Retention. 2024. aaoinfo.org/stages-of-treatment
Bài viết bởi Nguyễn Như Ngọc, Founder & Content Researcher, Pi Dentist. Cập nhật ngày 15/06/2026.