Retainer (hàm duy trì) là khí cụ giữ răng ở vị trí mới sau khi tháo niềng. Có ba loại chính: Hawley (khung nhựa kèm dây kim loại), Essix (khay nhựa trong suốt) và Fixed (dây cố định dán mặt sau răng). Mỗi loại khác nhau ở độ bền, thẩm mỹ và cách vệ sinh.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chỉ định của bác sĩ chỉnh nha đã trực tiếp thăm khám. Loại retainer phù hợp với bạn do bác sĩ theo dõi ca quyết định.
Retainer (hàm duy trì) là gì?
Retainer là khí cụ đeo sau khi tháo mắc cài, giữ răng ổn định trong lúc xương và mô quanh răng tái cấu trúc. Có hai nhóm: tháo lắp (Hawley, Essix) và cố định (Fixed). Đeo bán thời gian, chủ yếu ban đêm, trong thời gian dài là cách an toàn nhất để giữ răng không dịch chuyển (theo British Orthodontic Society, 2024). Vì sao thiếu retainer thì răng dễ chạy lại được giải thích trong bài răng tái phát sau niềng.
Hawley retainer là gì?
Hawley là loại tháo lắp truyền thống, gồm nền nhựa acrylic ôm vòm miệng và dây kim loại vòng qua mặt ngoài răng cửa. Ưu điểm là bền, dùng nhiều năm và bác sĩ điều chỉnh được dây. Nhược điểm là dây kim loại lộ khi cười và hơi cộm lúc đầu.
Essix retainer (hàm trong suốt) là gì?
Essix là khay nhựa trong suốt ôm sát toàn bộ răng, nhìn gần giống khay niềng trong suốt. Ưu điểm là thẩm mỹ cao, gần như không thấy khi đeo và gọn nhẹ. Nhược điểm là dễ mòn, dễ nứt và có thể đổi màu, nên cần thay mới sau một thời gian.
Fixed retainer (hàm cố định) là gì?
Fixed retainer là sợi dây kim loại mảnh dán cố định vào mặt sau răng cửa, không tháo hằng ngày. Ưu điểm là giữ răng liên tục, không lo quên đeo, hợp với vùng răng cửa dễ tái phát. Nhược điểm là khó luồn chỉ nên cần vệ sinh kỹ, và dây có thể bong theo thời gian.
Nên chọn loại nào?
Phụ thuộc vào ca của bạn và do bác sĩ quyết định. Cả loại cố định và tháo lắp đều có vai trò giữ răng, bằng chứng hiện chưa khẳng định loại nào tốt hơn hẳn cho mọi người (theo tổng quan Cochrane, 2023). Nhiều ca dùng kết hợp, ví dụ dây cố định kèm khay đeo ban đêm. Lịch đeo cụ thể được trình bày trong bài hàm duy trì: đeo bao lâu, ngừng có sao không.
Nguyễn Như Ngọc, Founder & Content Researcher, Pi Dentist Trang tác giả
Tài liệu tham khảo
- British Orthodontic Society (2024). Retainers (patient information). https://bos.org.uk/patients/retainers/
- Littlewood SJ, et al. (2023). Retention procedures for stabilising tooth position after treatment with orthodontic braces. Cochrane Database Syst Rev, CD002283.pub5. PMID: 37219527. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37219527/